نقاط ديدني و تاريخي:

آثار و ابنيه تاريخي متعدد و پراكنده در شهرها و روستاهاي شهرستان، اصالت و غناي فرهنگ منطقه شبستر را بي نياز از توصيف مي كند. از جمله آثار با ارزش شهرستان، وجود تپه‌هاي خاكستري كه در اصطلاح ( كول تپه) خوانده مي شود مي باشد كه در بند 2 بخش اخير مشروحاً توضيح داده شد.

از جمله ديگر آثار باستاني مي توان به اين موارد اشاره كرد: سنگ نوشته سر درب مساجد كوشخانه، جامع و خيراب در شبستر و مسجد جامع تسوج و ديگر سنگ نوشته ها كه در روستاهاي اين شهرستان ديده مي شوند آثار تاريخي با ارزشي محسوب مي گردند. قوچ هاي سنگي تراشيده از سنگ مرمر و خارا كه در اغلب شهرها و روستاهاي منطقه به چشم مي خورد و شايد از بقاياي سلسله هاي آق قويونلو و قره قويونلوها باشند از ديگر آثار تاريخي و فرهنگي منطقه مي باشند و مي توان به جرات اظهار نظر كرد كه وجود مساجد و مقابر و ابنيه قديمي و سنگ نوشته ها و وجود راهروهاي زيرزميني، روايتگر سابقه تاريخي و تمدن جا افتاده منطقه است. توضيحات و تهيه عكس و تصوير از تمام آثار و ابنيه تاريخي شهرستان به لحاظ كثرت و تعدد مجوب اطاله كلام مي گردد و اصلاً از اهداف اين مقال خارج است معذالك براي روشن شدن مطلب يعني آثار نام برده مي شود: سواحل درياچه اروميه و در همين راستا امكانات آموزشي - تفريحي و فرهنگي ايجاد شده در بندر شرفخانه و شيخ ولي نيز از جمله مهم ترين پتانسيل هاي بالقوه و بالفعل موجود در شهرستان و حتي استان و كشور مي باشد كه همه ساله عده زيادي از جوانان و نوجوانان شهرستان، استان و حتي اقصي نقاط كشور را براي استراحت و تفريح و گذراندن اوقات فراغت به خود جذب مي نمايد. اردوگاه شهيد مدني شيخ ولي كه زير نظر آموزش و پرورش مي باشد همه ساله در ايام تابستان با تنظيم برنامه هاي آموزشي - تفريحي و فرهنگي، اردوي آموزشي از سراسر شهرستان و استان را پذيرا مي باشد.

رشته كوه مورو و ميشو با داشتن قلل مرتفع و دامنه هاي سرسبز يكي ديگر از امكانات شهرستان را به صورت طبيعي به وجود مي آورد و همه ساله نوجوانان و جوانان با تشكيل تيم‌هاي كوهنوردي به قلل آن صعود كرده و اوقات فراغت خود را در دامان طبيعت سپري مي‌نمايند. اما موضوعي كه در اين راستان حائز اهميت است برنامه هاي بسيار متنوع و جالب و دلپذير صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران مي باشد كه در ماه هاي اخير به طور چشمگيري بينندگان و شنوندگان زيادي را به خود جلب كرده است. خصوصاً پخش برنامه هاي شبكه سوم سيماي جمهوري اسلامي ايران كه بيشتر مورد توجه و علاقه نوجوانان و جوانان و حتي ميانسالان مي باشد. البته برنامه هاي فرهنگي و اجتماعي شبكه هاي ديگر سيما نيز بسيار متنوع و جالب توجه مي باشد.

از خاك رس، ره به افلاك مي پويند و از آب و گِل، گُل هنر مي پرورند.

دل در گرو عشق مي نهند و بي ادعا و بي صدا، گلستاني از گل و ريحان و سنبل به عرصه هنر هديه مي كنند. از خاك بي ارزش و آب جاري و روان، زلال حقيقت را به منظر چشم هر ناظري ميهمان مي كنند و از گردش چرخ «كوزه گري»، چرخ گردون را به بازي مي گيرند تا از ميان اين چرخ و خاك و گردش، ناني حلال به كف آرند و به غفلت نخورند.
اينجا سرزمين هنر كوزه گري است. كوزه گراني كه دست در دست، آب در خاك، پاي در چرخ و چشم در كوره، كوزه ها مي سازند و مكتوم دل خويش را نه چون نقاش بر روي بوم، كه بر روي خاك چون موم پياده مي كنند.
احساسات پاك و خالصانه خويش را نه با قلم بر روي لوح و دفتر كه بر روي «گِل» مي نويسند. نوشته اي ماندگار و آنگاه بر اين مصنوعات گلي، نقشها و رنگها مي زنند و چنان ذوق به خرج مي دهند كه هنرمندان چيني ساز كشور چين و ماچين را نيز به تحير وا مي دارند.
اگر آنها در كارخانه ها و كارگاههاي بزرگ و مجهز با دستگاهها و امكانات بسيار و با استفاده از رايانه و تكنولوژي مدرن روز، دل اشراف زادگان را مي برند، اينجا اين هنرمندان دل هر بيننده اي را مي ربايند.
*«كوزه كنان»، هنركده سفالين ايران
از تبريز كه به مقصد شهر تسوج در شمال غرب ايران حركت مي كني، 30 كيلومتر مانده به تسوج و در فاصله 6 كيلومتري شهر شبستر، چشمه جوشان و فرح زايي وجود دارد كه خستگي از چهره مسافران مي زدايد و به نيكي، به پيشواز ميهمانان مي رود.......

Biography of Sheikh Mohammad Khiabani:

He was born in Khameneh on 1950 solar year. Abdolhamid (his father) was happy because of his child's birth. They sent him to hedge-school. At first he learned alphabet and practiced. Then learned part 30 of Quran and in a short period of time could learn true reading of it and memorized little Suras. One year passed in this way. From his second year of education, interestingly started learning of reading, writing, nice handwritten and first steps in literature. He had just 13 years old when could finish primary lessons and literature and graduated from hedge-school. Young Mohammad within his father went from Khamene to Tabriz and he went to Talebieh School that was a religious school in this historical city. He went there for learning Arabic literature and religious educational. 

يكي از جلوه هاي زيباي زندگي در كلانشهرها گرد هم آمدن اهالي با قوميت هاي مختلف در كنار هم و به بهانه فعاليت هاي فرهنگي و معمولاً عام المنفعه است. مثلاً طالقاني هاي مقيم تهران به واسطه مركزي كه در تهران ايجاد كرده اند در مناسبت هاي مختلف دور هم جمع مي شوند و ضمن پرداختن به مسائل و مشكلات خود معمولاً فعاليت هايي انجام مي دهند كه اگرچه معمولاً براي شناساندن محله اي است كه در آن به دنيا آمده اند و خود را متعلق به آن مي دانند اما در نهايت منافع آن متوجه عموم مردم مي شود. به قول هوشنگ عقيلي خامنه مديرعامل سابق حسينيه خامنه اي هاي مقيم مركز عشق به وطن از عشق به زادگاه شروع مي شود و اين عشق در حسينيه خامنه اي ها مرتباً تجديد مي شود.
اگرچه چنين فعاليت هايي معمولاً در همه كشورها رواج دارد اما در كشورمان و بخصوص در تهران چنين فعاليت هايي تحت عنوان يك هيئت مذهبي يا حسينيه شكل مي گيرد كه نشان از عمق عشق و علاقه مردم به اهل بيت (ع) و همچنين باورهاي عميق ديني مردم دارد.